Toplu taşımada düğüm çözülüyor, hoş geldin kaos! Kent
2.7.2014 23:59:31

Toplu taşımada düğüm çözülüyor, hoşgeldin kaos!

Lisans eğitimini DEÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümünde, Yüksek Lisans ve Doktorasını İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü. Yüksek Lisanstan itibaren Ulaşım Planlaması üzerine ve Post Doktorasını, Avrupa Komisyonu JRC'de Multimodal Public Transport Safety Research grubunda tamamlayan Dr. Ömer Selvi’ye İzmir Büyükşehir Belediyesinin ulaşımı Konak, Basmane, Alsancak bölgesine aktarma sistemiyle mümkün kılan ulaşım düzenlemesi hakkındaki görüşlerini sorduk.

Dr. Ömer Selvi’nin konuyla ilgili görüşleri şöyle:

Bildiğiniz gibi, ya da deneyimle öğrendiğiniz gibi 29 Haziran itibariyle İzmir toplu taşım sisteminin ana aktörlerinden ESHOT radikal bir değişikliğe gitti. Öncelikle bu cesaretlerini kutluyorum. İtiraf etmeliyim ki ESHOT'un bu yeni hat düzenlemesi, bir ulaşım plancısı olarak simüle edip sonuçlarını görmek istediğim bir tasarımdı. Aynı anda daha çevreci, verimli ve konforlu bir ulaşım sistemi geliştirmek ulaşım planlama disiplininin temel hedeflerindendir.

Toplu taşımda ana yükü raylı sistemlere kaydırmak ve lastik tekerlekli (otobüs, dolmuş) sistemlerle bu omurgayı beslemek yanlış bir karar değildir. Dünyanın tüm metropollerinde sağlıklı bir toplu taşım sistemi böyle çalışır. Ancak, bu çapta bir değişimin ilanı kullanıcılara beş gün önceden bildirilmez. 63 hattın tamamen ortadan kaldırıldığı, 83 hattın güzergahlarının değiştirildiği, 19 yeni hat açılan bir sistemin duyurusunu bu kadar kısa sürede yapıp, bu uygulamadan başarı beklemek planlama bilimiyle bağdaşmaz. Akademisyenlerin bile uyum sağlamakta zorlandığı bu sistemin kullanıcıları arasında internet nedir bilmeyen, okuma yazması olmayan ve fiziksel engeli olan insanlar da var. Yaşlı, hamile, çocuk ve engelli yolcular için daha karmaşık bir sistemle karşı karşıyayız. Özellikle bu gruplar nasıl ulaşacaklarını anlasalar bile yapmak zorunda oldukları aktarmalar yüzünden özel araçlara yönelebilirler. Daha kötüsü ise yolculuk yapmama yönünde bir eğilim göstermeleri sonucu kentsel yaşamdan dışlanmaları olacaklardır.

Medyadan ve ilgili kurumların açıklamalarından anlaşıldığı kadarıyla projenin nasıl geliştirildiği de bir muamma. Bu değişiklik, Ulaşım Master Planınında öngörülen bütünleşik toplu taşım sisteminin bir parçası mı, değil mi bir açıklama yok. Proje Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından mı geliştirildi yoksa medyada yayıldığı gibi ESHOT Genel Müdürlüğünün bir uygulaması mı emin değiliz. İptal edilen hatlardaki yolculuk talebi nasıl bir planlama, modelleme ve simülasyon sonucu saptanmış ve bunu hangi teknik ekip hazırlamış bilinmiyor. Bilinen ise, sivil toplum kuruluşlarının özellikle Şehir Plancıları Odası gibi kentle doğrudan ilgili bir örgütün bu sürece dahil edilmediği, fikirlerinin alınmadığı, hatta ön bilgilendirme bile yapılmadığıdır.

Ulaşım sistemleri dinamik, aktif ve yolcu davranışına göre değişkenlik gösterebilen sistemlerdir. Bu nedenle bazı hatlar tabii ki kaldırılabilir ya da değiştirilebilir. Ancak, önerilen yeni sistem; konfor, verimlilik ve çevre açısından tüm toplumsal kesimler için önceki halinden daha iyi olmalıdır. Bunu anlamanın yolu da gerçek hayatta yapılan deneylerden ziyade, yapılacak ulaşım modelleme ve simülasyon çalışmalarıyla mümkündür.

Araç sahiplilik oranı 2,7 (1000 kişiye 270 araç) olan İzmir’de kentsel ulaşım toplu taşım ağırlıklı gerçekleşmektedir. Dünyadaki emsal metropollerle karşılaştırıldığında oldukça düşük bir orandır. Bu olumlu tablo yanlış uygulamalarla tersine dönebilir. Özel araç kullanımı, toplu ulaşıma her zaman potansiyel bir alternatif olarak kullanıcının aklındadır. Bu tür plansız uygulamaların asıl tehlikesi toplu taşım kullanıcılarını dolaylı da olsa özel araç kullanımına teşvik etmektir. Kent merkezinin otobüslerden arındırıldığı düşünülürse hiç de uzak bir gelişme değildir.

“Düğüm çözülüyor” ana sloganı ve “bekleme yok!”, “trafik sıkışıklığına son” gibi itiraz edilemeyecek dövizlerle süslenmiş bu uygulamanın vaadettiği konforu vermesi için kentin ulaşım sistemine bütüncül yaklaşılması gerekmektedir.

0
Yorumlar...