ABD işçi sınfı 1 Mayıs'ı neden kutlamaz?! İzmir'de 1 Mayıslar...
29.4.2010 23:25:04, George K.

1 Mayıs ABD , Kanada ve Güney Afrika dışında tüm dünyada kutlanmaktadır. Peki neden 1 Mayıs Emek Bayramı olarak kutlanmaktadır?

1884 yılında Amerikan Emek ve İşçi  Birliği Federasyonu sekiz saat uygulamasına 1 Mayıs 1886 gününden itibaren geçilmesi kararını alır. O dönemde işçiler günde 12, 14, 16 saat çalışmaya zorlanırdı. Bu karar yasal olarak kabul edilmediği için kararın çıkması için genel grev kararı alınır. Pek çok sendika liderinin direnmesine rağmen, bu karar işçi sınıfı içinde büyük destek alır. 1886 Nisan ayında 250 bin işçi Mayıs Günü (May Day) hareketine katılır.

Hareketin kalbi Şikago’da atar. Buradaki hareket genelde Anarşist Enternasyonalist Çalışan Halkların Birliği örgütünün öncülüğünde gelişir. Devlet ve burjuvazi bu hareketin devrimci niteliğinden ürker ve ne pahasına olursa olsun bu hareketi yok etmeye karar verirler. Askeri ve polisiye önlemler arttırılır. Hatta o dönemin Ticaret Odası bile silahlanır. Bütün önlemelere karşın hareket 1 Mayıs’a kadar büyür ve işçilerin büyük desteğini kazanır, grevler yayılır. 1 Mayıs günü 80 bin işçi miting yapar.  Ancak 3 Mayıs’ta McCormick Reaper Works fabrikasında grevdeki işçilere polis ateş açar. Dört işçi hayatını kaybeder, birçoğu yaralanır.  

Anarşistler ve diğer sol hareketler olayı protesto  için Haymarket Meydanı’nda bir gösteri kararı alırlar. 

Gösteri olaysız devam eder. Yağmur başlar ve toplananların çoğu alanı terk eder. Birkaç yüz kişi alanda kalır ve vali gösterinin barışçıl olduğunu ilan ederek alandan ayrılır. Ancak polis müdürü John Bonfield,  polise saldırı emrini verir ve 180 polis göstericilere saldırarak gösteriyi dağıtmaya çalışır. Son konuşmacı platformdan aşağı inerken bir bomba patlar ve polis Mathias J. Degan ile bir gösterici hayatını kaybeder. Polis buna karşılık yine ateş açarak bir başka işçiyi öldürür ve altı polis birbirini vurur. 

Bombanın kim tarafından ve nasıl atıldığı bulunamamasına karşın, burjuvazi bunu neden göstererek tüm sola karşı saldırıya geçer. Şikago’nun bilinen sol liderlerine karşı operasyona girişilir. Sekiz anarşist August Spies, Albert Parsons, Adolph Fischer, George Engel, Louis Lingg, Michael Schwab, Samuel Fielden ve Oscar Neebe suçlanır ve tutuklanırlar. 

Mahkeme sırasında bir-iki delil ile tutuklananlar suçlanır. Bunların hiçbirinin olayla tam bir ilişkisi yoktur, ama eldeki deliller tutukluların suçlu bulunmasına yeterli görülür. 

Savcıya göre Alman anarşistler 3 Mayıs Pazartesi gecesi toplantı yaparlar ve Spies "İntikam" başlıklı yazıyı hazırlar. 4 Mayıs için gösteri çağrısı Fischer tarafından kaleme alınır. Bu çağrıda işçilerin silahlanarak gelmesi istenir. Savunmaya göre Spies bu notun kaldırılmasını ister,  kaldırılmazsa gösteride konuşmayacağını söyler. Birkaç yüz bildiri bu notla basılır fakat diğer yirmi bin bildiri bu notsuz basılır. Diğer delil de Louis Lingg’in hücresinde bulunan 4 tane bombadır. Savcıya göre Louis ve William 40-50 bomba hazırlamıştır. Bu “40-50” bomba hiçbir zaman bulunamaz...

Dava sonrası idama mahkum edilenlerden suçlarını itiraf eden bir yazı ile validen  aflarını dilemeleri istenir. Böylece idam yerine ömür boyu hapis alacaklardır. Hiçbiri bunu kabul etmez.

Sekiz kişiden yedisi olay yerinde bile değillerdir. Spies gösteridedir ama o da konuşmacıdır. Dört anarşist Albert Parsons, August Spies, Adolph Fischer ve George Engel 11 Kasım 1887’de asılırlar. Louis Lingg hapiste intihar eder. 5 anarşist aynı yere gömülürler. Geri kalan üçü 1893’te Vali John Peter Altgeld tarafindan affedilirler. Ölen anarşistlerin gömüldüğü yere anıt yapılır. Anıtın açılışına binlerce işçi katılır. Anıtın üstünde Spies’ın son sözleri kazılmıştır. “Bizim sessizliğimizin sizin çığırtkanlığınızdan  çıkan seslerden daha güçlü olduğu bir gün gelecektir.” 

Vali John Peter Altgeld

1893 yılında anarşistleri affeden ve anıtı yaptırtan valinin hayatına gelince... John Peter Altgeld Alman asıllı Demokratların sol kanadında yer alan bir politikacıdır. Döneminde Amerika’daki en kapsamlı işçi haklarının yasallaşmasını sağlamıştır. 1894 yılında bir grevin zorla bastırılmasını reddetmiş biridir. İkinci seçimde yenilgiye uğrar ve politik yaşamdan çekilir. Seçim döneminde Cumhuriyetçiler ona karşı amansız bir kampanyaya girişirler. Demokrat parti de onu destekleme konusunda ikiye bölünür. Hatta Roosevelt, Şikago’da bir mitingde onu Paris Komünü’nü Şikago’da kurmaya çalışmakla suçlar. Politikadan ayrıldıktan kisa bir süre sonra hastalanan vali 54 yaşında yaşama göz yumar.  Mezar taşına ise anarşistleri af nedenini açıkladığı konuşma kazılmıştır:

“Eğer suçlananlar mahkeme dışından müdahaleler olmadan adil bir şekilde yargılanmış olsalardı verilen cezalar bize bu kadar ağır gelmezdi. Ancak adil bir şekilde yargılanmadılar. Bomba atanla dava edilenler arasındaki bağ hiçbir şekilde kurulmamıştır. Bu nedenle görevimin gereğini yapmaya karar verdim.

Şikago Anarşistlerin Affı, 1893”  

 Haymarket Meydanı ve anıtı:

1889 yılında bomba ile ölen Şikago polisi Degan adına bir heykel meydana konulur. Heykelin açılışı, ölen polisin oğlu tarafından yapılır. 4 Mayıs 1927’de Haymarket Olayı’nın yıldönümünde bir tramvay heykele çarparak heykeli yıkar. Tramvayın sürücüsü, “Elini kaldırmış bir polis heykeli midemi bulandırıyordu” diyerek neden heykeli yıktığını itiraf etmiştir. 1956’da heykel yeniden yerine konulmuştur. Heykel 1969, 1970 ve 1976 yıllarında saldırılara uğramış, yıkılmış, tekrar yapılmış, sonunda 2007 yılında Şikago Polis Merkezi’ne taşınmıştır.

1 Mayıs’ın uluslararası işçi bayramı olarak ilanı

1 Mayıs Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü, 1889 Temmuz ayında Paris'te toplanan 20 ülkeden delegelerin oluşturduğu  Sosyalist Enternasyonal kongresinde oy birliği ile kabul edilir. Bildiride sekiz saatlik çalışma günü hakkının kazanılması ve diğer işçi haklarının ileriki yıllarda da yükseltilmesi dileğinden söz edilir.

Amerikan devleti bu utanç gününü unutturmak için 1890 yılında 1 Mayıs’ı "Hukuk Günü" , 1 Eylül’ü de “Emek Günü” ilan eder. Günümüzde 1 Eylül’ün diğer Amerikan bayramları gibi mağazaların indirimler yaptığı ve insanların alışveriş için koşturduğu bir tatil günü dışında bir anlamı yoktur. 1 Mayıs’ta ise genelde New York ve Washington gibi şehirlerde yasal oturma izni verilmeyen mülteci işçilerin protestoları yapılır. Amerikan işçileri bu günü kutlamaz.

 

Yazarın diğer yazıları
·         Kapital evrimleşiyor
·         Arizona'da ırkçı yasa

 

 

 

 

 

0
Yorumlar...